რაბათიდან ვარძიამდე: ერთი დღე მესხეთში
ორი ციხე-ქალაქი, ერთმანეთისგან სამოცი კილომეტრითა და საუკუნეებით დაშორებული — და ერთი დღე, რომ ორივეს მოასწროთ.
მესხეთი საქართველოს იმ კუთხეთაგანია, სადაც ისტორია ერთ ფენად არ დევს. ერთსა და იმავე დღეს შეიძლება კლდეში ნაკვეთ შუასაუკუნეების ქალაქსა და მოგვიანებით გადაკეთებულ ციხე-სიმაგრეს ერთმანეთის მიყოლებით შეხვდეთ — და მათ შორის მხოლოდ ერთი საათის გზაა.
ვარძია: ქალაქი, რომელიც კლდეშია
ვარძია არ არის გამოქვაბული, რომელშიც ხალხი ცხოვრობდა. ეს დაგეგმილი ქალაქია, კლდის სხეულში გამოკვეთილი — სართულებით, დარბაზებით, საწყობებით, წყალსადენითა და ეკლესიით, რომლის ფრესკებიც დღემდე იკითხება.
ასვლა თანდათანობითია და ყოველ დონეზე ხედი იცვლება. ქვევით მტკვარია, გაღმა — მთის ფერდობი, რომელზეც ერთი შენობაც არ დგას. სწორედ ეს სიცარიელე გაძლევთ იმის წარმოდგენას, როგორი იყო აქაურობა მაშინ.
რაბათი: ციხე, რომელიც ქალაქია
ახალციხის რაბათი სხვა ხასიათისაა. აქ ერთ გალავანში ეკლესია, მეჩეთი, სინაგოგა და სასახლეა მოქცეული — და ეს შემთხვევითობა არ არის, არამედ ამ რეგიონის რეალური ისტორიის ანაბეჭდი.
სიარული აქ ადვილია და ზედა ტერასიდან მთელი ახალციხე გადაიშლება. ვარძიის შემდეგ ეს განზრახ შერჩეული ტემპია: დღის მძიმე ნაწილი უკვე გავლილია.
რას ნიშნავს აქ „ერთი დღე“
ორივე ადგილი ერთ დღეში სრულიად ეტევა, თუ თანმიმდევრობა სწორადაა აღებული და გზაზე დრო არ იკარგება. სწორედ ამიტომ იწყება ჩვენი მარშრუტი ვარძიით და არა რაბათით — დილის სინათლე კლდეს სჭირდება, არა გალავანს.
სადილი გზაშია, ადგილობრივ ოჯახში. მესხური სამზარეულო ქართული სამზარეულოს ყველაზე ნაკლებად ცნობილი ნაწილია და ის დღის ცალკე მიზეზია, და არა შესვენება.